Veysel Kaya ve Yakup Özsoy birbirlerinden habersiz gittikleri Etiyopya'da tanışıp bu ülkeden iki ortağı da yanlarına alarak tarım ve hayvancılığa başladı. Dört ortak, devlet kooperatifinden kiraladıkları bin adet sığırla 8 bin dönüm arazide üretim yapıyor.

Veysel Kaya ve Yakup Özsoy, birbirlerinden habersiz iş fırsatı ararken yolları Etiyopya'nın Adis Ababa kentinde kesişti. Etiyopyalı iki girişimci Rushdi Hüseyin (Habeşistan'daki son Osmanlı Başkonsolosu Hacı Tevfik Bey'in torunu) ve İbrahim Metin'i de yanlarına alan Türk girişimciler, bugün devlet kooperatifinden kiraladıkları bin adet sığır ve 8 bin dönüm araziyle modern tarıma başladı. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu'nun (TUSKON) Etiyopya'ya geçen hafta düzenlediği gezide Adis Ababa'da tanıştık Kaya ve Özsoy'la. İlginç bir ortaklık öyküleri var.

Çorlu doğumlu olan Veysel Kaya deri sektöründe, Afyonlu Yakup Özsoy ise gıda sektöründe çalışırken ihracat imkânlarını araştırmak için ayrı ayrı Etiyopya'ya gidiyor. Bir süre sonra yolları, Türkiye'nin Etiyopya Ticari Ataşesi Ergüç Ülker'in aracılığıyla kesişiyor.  

250 sığırla başladılar

Ülker'in girişimleriyle hem birbirlerini hem de Etiyopya vatandaşı Rushdi Huseyin ve İbrahim Metin’i tanıyan iki işadamı ortak yatırım kararı alıyor ve Köprü Hayvancılık adındaki ortak şirketin kuruluş çalışmaları başlıyor.

Dört ortak ilk etapta devlete ait, çalışmayan bir kooperatif çiftliğini kiralıyor. 2 ay önce köylerden 250 sığır toplayarak işe başlayan ortaklar, bugün bin baş sığıra sahip. Bu sayının 1 yıl sonra 3 bin adede, daha sonra da çiftliğin kapasitesi olan 4 bin adede ulaşması planlanıyor. Veysel Kaya, Afrika’nın çok bakir olduğunu ve Etiyopya’nın da bu kıtanın merkezi ve en güvenli ülkesi olduğunu söylüyor. Kaya, Etiyopya’nın fırsatlar ülkesi olabileceğini vurguluyor ve şöyle devam ediyor: “İlk etapta ortaklık yelpazesini geniş tutup minimum 1 milyon dolarlık yatırımla başladık. Hedeflediğimiz yere gelebilirsek önümüzdeki yıl yatırım tutarımızın 3 milyon dolar olması yönünde karar aldık. İşlerin durumuna göre daha sonra tekrar değerlendirme yapacağız.”

Et ve süt ürünleri de olacak

Çiftlikte köylerden toplanan zayıf ve küçük hayvanlar, veteriner kontrolünden geçirildikten sonra beslenmeye alınıyor. 2 ay beslenen sığırlar, verimli bir kiloya ulaştıktan sonra kesime verilecek. Asıl amaç, ihracat. İlk ihracat taleplerini de Mısır, Suudi Arabistan ve Dubai’den almışlar. Mısır’a ilk parti 100 sığır gönderilmiş. Daha sonra artan miktarlarda diğer ülkelere de düzenli olarak gönderilecek. Tarım ve hayvancılığın tamamen ilkel şartlarda yapıldığını belirten şirketin Etiyopyalı ortağı İbrahim Metin, modern yöntemlerle hayvancılığın gelişmesine katkıda bulunacaklarını ve örnek olacaklarını anlatıyor ve şunları söylüyor: “Biz çalışmayan ve 40 işçisi bulunan bir çiftliği kiraladık. Çiftliğe bağlı yem fabrikası da var. Bize yem satarak o da çalışmaya başladı. Hayvanları veteriner kontrolünde, bilimsel yöntemlerle besliyoruz. Şu anda canlı olarak satmaya başladık. Bir süre böyle devam edecek. Ama daha ilerde et ve süt ürünleri üreten tesisler de kurmayı planlıyoruz. Böylece hem Etiyopya’nın hem de çevre ülkelerin ihtiyacını karşılayacağız.”

Ortak sayısı 10'a çıkabilir

Dört ortak bugünlerde ise yine devletten 8 bin dönüm arazi kiralayarak tarım alanında da gelişmeyi hedefliyor. Asıl hedefleri ise toplam araziyi 100 bin dönüme çıkarmak. Arazide dönemine göre ülkede en çok yetişen susam, soya, kahve başta olmak üzere, buğday, pamuk ve meyve gibi ürünler yetiştirilecek. Ayrıca köylülerden de çeşitli ürün alarak onların ürünlerini değerlendireceklerini söyleyen İbrahim Metin, “Eğer ihracatta da başarılı olursak, köylülerden de satın alarak, ürünlerini değerlendireceğiz” diyor.

Bu arada şimdilik 4 olan ortak sayısının, riskleri minimalize etmek için başka ortaklarla 10'a kadar çıkarılması da planlanıyor.

Türk restoranı da açacak

Türkiye’de Mimar Sinan Üniversitesi’nden mezun olarak ülkesine dönen İbrahim Metin, Denizlili iki girişimciyle Türk yemeklerinin ikram edileceği restoran açacak. Parlamentonun yakınında kiralanan binada hizmet verecek olan restoran, diplomatlar ve işadamları başta olmak üzere elit bir kesime hizmet verecek. Restoran için 50 bin dolar yatırım yaptıklarını söyleyen İbrahim Metin, “Ağırlıklı olarak Türk mutfağından yemekler vereceğiz. Çünkü Türk mutfağı çok ünlü ve herkese hitap ediyor. Adis Ababa, aynı zamanda Afrika Birliği'nin de başkenti. 1 ay sonra açılışı yapılacak” diyor.